Archive for January, 2010

समयमै संबिधान जारी गर्न दवाब स्वरुप हस्ताक्षर गरिन ७०वर्षिया बृद्धाले

Sunday, January 31st, 2010

प्रदिप कोइराला
स्याङजा १७ माघ ।

“बाबु यो समयमै संबिधान निर्माण गर्न दवाब दिनको लागि राखिएको हस्ताक्षर गर्ने थलो हो” वालिङ बजारमा राष्ट्रिय जनमोर्चा द्धारा आयोजित हस्ताक्षर कार्यक्रमका बिच एक बृद्धा महिला आइमति गुरुङले आयोजकलाइ भनिन “देश हाम्रो पनि हो देसलाइ नेताहरुले बिभिन्न बाहानामा टुक्राउन खोजिएको छ तर यसो हुन दिन हुन्न”।

तस्बिर: प्रदिप कोइराला / स्याङ्जा

तस्बिर: प्रदिप कोइराला / स्याङ्जा

देशभक्त देखाउदै हस्ताक्षर गरिन गुरुङले हिज पंचायत , प्रजातन्त्र , राजातन्त्र भोग्दे गणतन्त्रमा देखेकी यि बृद्धाले देखाएको राष्ट्रभाबको बिरुद्धमा हाम्रो देशका नेताहरुले काम गरिरहेका छन । कसैले देश टुक्राउन हुन्न भन्दै चोक चोकमा भाषण छाटेका छन भने कसैले जातियताका आधारमा राज्यको पुर्नसंरचना गराइनुपर्छ भनेर चर्का नाराहरु दिइरहेका छन । तर ग्रामिण भेगमा रहेर बसेका गरिब जनताले राष्ट्र प्रति देखाएको सदभाबको बारेमा सोच्न सकेका छैनन देश हाक्छु भनेर हिडेका नेताहरुले । हस्ताक्षर अभियानमा संलग्न हुन आएका अर्का जगतभञ्याङ ३ का खडक बहादुर नेपालीले भने “मुलुकलाइ संघियतामा लैजादा जनता जनता बिच काटमार हुन्छ” ।

तस्बिर: प्रदिप कोइराला / स्याङ्जा

तस्बिर: प्रदिप कोइराला / स्याङ्जा

राष्ट्रिय जनमोर्चा समर्थित अखिल नेपाल जनजाती माहासंघ द्धारा आयोजित समयमै संबिधान निर्माण गर्न , नया संबिधानमा जनजातीहरुको अधिकार सुनियोजित गर्न र संघियताको खारेज गर्न हस्ताक्षर अभियान सफल पारौ भन्ने मुल नाराका साथ आइतबार वालिङमा अयोजित कार्यक्रमका बिच यि दुइ महिला र पुरुषले देशको बारेमा चिन्ता गर्दे हस्ताक्षर गरेका थिए ।

राष्ट्रिय जनमोर्चा निकटको अखिल नेपाल जनजाति सम्मेलन जिल्ला समिति स्याङ्जाले समयमा संविधान निर्माण र संघियताको विरोधमा स्याङ्जामा पनि हस्ताक्षर संकलन सुरु गरेको छ ।  गएको १५ गतेबाट सुरु भएको हस्ताक्षर संकलन कार्य माघ २८ गतेसम्म जारी रहने सम्मेलन स्याङ्जाले जनाएको छ ।

राष्ट्रिय जनमोर्चा स्याङ्जाका उपाध्यक्ष होमबहादुर रानाका अनुसार १५ गते सदरमुकाम स्याङ्जामा, १६ तेश्रो व्यापारिक केन्द्र वालिङ्मा र आज वालिङमा हस्ताक्षर संकलन अभियान जारी राखिएको छ । उहाँले नयाँ संविधानमा जनजातिको अधिकार सुनिश्चित गर्न र संघियताको निर्णय खारेजीको माग सहित हस्ताक्षर संकलन गरीएको जानकारी दिनुभयो ।

तीन दिनसम्म जारी राखिने हस्ताक्षर अभियानमा स्याङ्जामा मात्रै झण्डै १५ हजार सर्वसाधारणहरुले समर्थन सहित हस्ताक्षर गरेको राष्ट्रिय जनमोर्चा स्याङ्जाका अध्यक्ष राजेन्द्र गैह«ेले बताउनुभयो । राष्ट्रिय जनमोर्चाले विगतदेखि स्याङ्जामा संघियताको विरोधमा विविध कार्यक्रमहरु गर्दै आएको छ ।

तस्बिर: प्रदिप कोइराला / स्याङ्जा

तस्बिर: प्रदिप कोइराला / स्याङ्जा

शहिद दिवसमा शहिदकै उपेक्षा

Sunday, January 31st, 2010

प्रदिप कोइराला
स्याङ्जा,१६ माघ ।

शहिद भन्ना साथ सबैको शिर निउ“रिन्छ, शहिदले के पाए“ मात्रै हामीलाई स्वतन्त्रता दिएर गए, स्वतन्त्रता दिने नाममा आफ्नो ज्यानको बा“जी लगाउनेको सम्झनामा हामीले के ग¥यौ, कम्तीमा वर्षमा एक दिन सम्झने प्रयत्न र दिवंगत आत्माको चिरशान्तिका लागि सामुहिक रुपमा भेला भएर श्रद्धान्जली अर्पण गर्न सक्छौं,तर अब त्यो पनि यहांका दलहरुलाई प्रत्येक माघ १६, मा २००७ सालमा धर्मभक्त माथेमा, शुक्रराज शास्त्री, दशरथ चन्द र गंगालाल श्रेष्ठलाई तत्कालिनको तानाशाह राणातन्त्रले जिउ“दै गोली हानेर हत्या ग¥यो, केबल उनीहरुको शाहदत आम नेपालीलाई दासत्वबाट मुक्ति दिलाउने अभियान थियो । त्यहि अभियानलाई सहन नसकेर आफ्नो शासन व्यवस्था ढल्ने आशंकामा क्रुरुर राणाहरुले उनीहरुको हत्या ग¥यो ।

यहि दिवसको अवसरमा आखिर हाम्रा लागि ज्यान दिने शहिदहरुको सम्झनामा के ग¥यौ भन्दा स्याङ्जामा जिल्ला प्रशासन कार्यालयका आयोजनामा श्रद्धान्जली सभा सम्पन्न भयो । केवल औपचारिकताका लागि मात्रै गरिएको शहिद दिवसमा खास गरि ठूला दलहरुले आफ्नो प्रतिनिधि खटाएर टार्ने प्रयत्न गरेको भेटियो । साना दलले त शहिद दिवसको सुईको पनि पाएन्न ।

स्याङ्जामा भएको श्रद्धान्जली तथा पुष्प अर्पण कार्यक्रममा शहिदको सम्झनामा १५ मानव उपस्थित थिए । के शहिदको सम्मानमा आयोजना गरिएको सभामा १५ को उपस्थितीले मात्रै पुग्छ ? सभामा आएकाहरु सहभागिहरुको संख्यात्मक नभएपनि गुणात्मक छ भन्दै दलिय स्वभाव देखाउन चुकेन्न ।

शहिद दिवसमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा आयोजना गरिएको श्रद्धान्जली सभामा एकिकृत नेकपा माओवादी, नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र रा.प्र.पा नेपाल गरी चार दलका प्रतिनिधि कर्मचारी र पत्रकार गरेर जम्मा १५ जनाको उपस्थितिले मात्र शहिद दिवस मनाएका थिए यसले शहिदको सम्मान गछौ, शहिदको सपना साकारप पाछौ भन्ने दलहरुबाट नै शहिदको उपेक्षा गरेको पाइयो ।

आम नागरिकको स्वतन्त्रतालाई मजबुद बनाउने अभियानमा ज्यान गुमाएका शहिदको सपनालाई खास गरि राजनीति दलले बढि उपेक्षा गरिएको पाईन्छ । जनताको चाहाना र शहिदका सपनालाई सत्ता प्राप्तीका खातिर भुल्ने नेपाली राजनीतिको सस्कार नै बनेको छ ।

राज्यले शहिदलाई सम्झेर मात्रै पुग्दैन् उनीहरुका परिवारलाई दिनुपर्ने सेवा र सुविधाबाट बञ्चित बनाउनु हुदैन् । राज्यले केवल औपचारिकता लागि श्रद्धान्जलीसभा, पुष्प अर्पण र भाषण गर्ने कार्यक्रमका रुपमा प्रयोग नगरेर शहिदको सपना पुरा गर्ने सबालमा के काम ग¥यौ भनेर सोच्नु पर्दछ ।

शहिद भए वापत उनीहरुले के पाए ? के लगे ? शहिद सबैका साझा हुन, कसले मनायो मनाएन, सम्झियो सम्झेन भन्नुभन्दा पनि आफूले के गरियो भन्ने बारेमा एक पटक हामी सोच्ने हो की ।

राष्ट्रपतिको कदम नेपालीजनताकै चाहाना अनुरुप—नेता खड्का

Sunday, January 31st, 2010

प्रदिप कोइराला
स्याङजा १६ माघ
नेपाली काग्रेसका केन्द्रिय सदस्य एंव पुर्व गृह मन्त्रि खुम बहादुर खड्काले राष्ट्रपति डा. रामवरण यादवले चालेको कदम नेपाली जनताको चाहना अनुरुप भएको बताउनु भएको छ ।

राष्ट्रपति यादवले चालेको कदमले नेपाल,नेपाली जनता,राजनितिक पाटर््िहरु र माओवादी लाई समेत बचाएको उदघोष गर्दै यो कदम लोकतन्त्र,संविधान र नेपाली जनताकै चाहना बमोजिम भएको  ठोकुवा गर्नुभयो ।

स्याङ्जा,पाल्पा र गुल्मी तिन जिल्लाको कांग्रेस जिल्ला समितिहरुले निर्णय गरे वमोजिम तीन जिल्लाको संगमस्थल पाल्पाको अर्गली गाविसमा भएको  लोकतन्त्रका लागी शाहदत दिने अमर शहिदहरु प्रति भावपुर्ण श्रद्धाञ्जली कार्यक्रममा उक्त कुरा बताउनु भएको हो ।

उहाँले माओवादीले जति सुकै हतियारको दम्भ गरेर अराजकता मच्याउन खोजेपनि नेपालमा कहिल्यै कम्यूनिष्ट शासन स्थापना नहुने दावी समेत गर्नु भयो । उहाले थप्नु भयो नेपाली जनता जहिले पनि लोकतन्त्र र शान्ति प्रति प्रतिवद्धता भएको उल्लेख गर्दै माओवादी लाई दरवारले जन्माएको र भारतले हुर्काएको आरोप लगाउनु भयो ।

शहिद श्रद्धाञ्जली कार्यक्रममा पुर्व राज्य मन्त्रि देवेन्द्र राज कडेल,स्याङ्जा नेपाली काग्रेस सभापती खगेन्द्र राज रेग्मी,पाल्पाका सभापती राजन पन्त,स्याङ्जाका सह सभापती कमल प्रसाद पंगेनी र कमल राना मगर लगायतका बत्ताहरुले नेपाली जनताको चाहना बमोजिम पुर्ण लोकतन्त्र स्थापनाका लागी नेपाली काग्रेसलाई पुर्नगठन गर्दै पुर्ण एकताका साथ जुझारु बनाउनु पर्नैमा जोड दिनुभएको थियो ।
अर्गली गाविसका गाँउ समितिका सभापति दधिराम न्यौपानेको अध्यक्षतामा उक्त कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो ।

मुक्तिनाथ बिकाश बैकको बिनाधितो कर्जाले सुधारियो हजारौको जिबन

Friday, January 29th, 2010

प्रदिप कोइराला
स्याङजा १६ माघ ।
मेहनेत गरे के हुदैन , उद्यमी कहिल्यै भोको हुदैन मन्ने मंन्त्रलाइ आत्मसाथ गदै घर धन्दा र चुलो चौकोमा मात्र सिमित महिलाहरु अहिले कर्जा लिएर लघुउद्यम सुरु गरेका छन ।  मुक्तिनाथ बिकाश बैक द्धारा सन्चालित लघुबित्त कार्यक्रम बाट बिनाधितो लिएको कर्जाले स्याङजाका सयौ महिलाको जिबनस्तरमा परिवर्तन आएको छ ।
बैदेसिक रोजगारका लागि मलेसिया पुगेका रमाकान्त मरासिनी अहिले स्वदेस फर्केर आफ्नै उद्यममा रमाइरहेका छन भने गरिबीले परिवार पाल्न धौ धौ भएपछि खोजेको बिकल्प संगै खुसि भएकी छन धनादेबी । यिनीहरु मात्र होइन बिना धितो कर्जाले ल्याएको परिवर्तन सुनाउने अहिले स्याङजामा सयौको संख्यामा भेटिने गर्छन ।

बिना धितो कर्जा लिइ सुरु गरेको बंगुरपालन ब्याबसाय देखाउदै एक महिला तस्बिर: प्रदिप कोइराला /स्याङ्जा

बिना धितो कर्जा लिइ सुरु गरेको बंगुरपालन ब्याबसाय देखाउदै एक महिला तस्बिर: प्रदिप कोइराला /स्याङ्जा

मुक्तिनाथ बिकाश बैक द्धारा सन्चालित लघुबिक्त कायक्रम अन्तरगत लिएको कर्जाले सुरु गरेको ब्याबसाय फस्टाएपछि आफ्नो जिबनमा ठुलो परिवर्तन आएको बताउदै स्याङजा पुतलिबजार न पा १ प्रगतिनगरका रमाकान्त मरासिनी मलेसियाबाट फर्केर मुक्तिनाथ बाट कर्जा लिइ तरकारी पसल गरेको बताउछन । भने श्रीमति लाइ पनि कर्जाबाटै किराना पसर सुरु गरेपछि छोटै समयमा नै आफुहरुको जिबनमा परिवर्तन आएको बताउछन ।

पांच जनाको परिवार पाल्न धौ धौ भएको अनुभब सुनाउदै स्याङजा वाङसिङकी धनादेवी क्षेत्रीले लिएको बिना धितो कर्जाले घर नजिकैको करेसाबारीमा सुरु गरेको प्लास्टिकको घर भित्र गोलभेडा खेतीले अहिले मासिक ५ हजार सम्म आम्दानी गरेको बताउछिन । मेहनेत परिश्रम र उद्यमशिलताले गर्दा आफुलाइ उद्यमशिलताको बाटोमा हिडन प्रेरित गरेको बताउदै धनादेबीले मुक्तिनाथ लघुबित्त बाट १० हजार कर्जा लिएर सुरु गरेको ब्याबसायले अहिले आफ्नो परिवारको गुजारा चलाइरहेकी छन ।

लघुबित्त कार्यक्रमले कर्जा लगानीमात्र नभइ ग्रामिण क्षेत्रमा रहेका गरिब परिवार सम्म पुगि उनिहरुको जिबनस्तर उकास्न बिभिन्नखाले शिपमुलक तालिम प्रदान गर्दै आइरहेको छ । तालिमबाट सिकेका कुरा ब्याबहारमा उतार्न बैकले बिभिन्न समुह बनाइ बिना धितोसमुह मार्फत लगानी गर्दै आइरहेको छ । जसका कारण गरिबीको मारमा परेका परिवारलाइ आम्दानी गर्न सहज भएको छ । यसै कार्यक्रमबाटै अधिकांश ग्रामिण क्षेत्रका महिलाहरुले मोहडा बुन्ने, स्विटर बुन्ने, तरकारी खेती, ब्यापार लगायतका बिभिन्न उद्यम गर्दै आइरहेका छन । यसको अलाबा पैसालाइ बाकसमा थन्काउने होइन लगानी गरे तुरुन्त फल पाइन्छ भन्ने ज्ञान सिकाउदै आइरहेको छ ।

स्याङजा जिल्लाकै पहिलो बिकाश बैकको रुपमा स्थापना भएको यस बैकले छोटै समयमानै कार्य क्षेत्र बिस्तार गरि कास्की र तनहुमा पनि सेवा सुरु गरेको छ । बैकले हाल सम्म लघुबित्त तर्फ तिन जिल्लाका एक उप माहानगरपालिका चार नगरपालिका तथा ७३ गाबिसका कुल १६ हजार ९६ घरधुरीका ८० हजार जनसंख्यालाइ आयआर्जन कार्यक्रममा समाबेस गरिएको मुक्तिनाथ बिकाश बैकका कार्यकारी अधिकृत भरतराज ढकालले बताउनुभयो । उहांका अनुसार लघुबित्त कार्यक्रममा ८ सय २४ मुत्तिनाथ महिला बिकाश केन्द्र गठन गरिएको र ३ हजार ३ सय २६ समुह रहेका छन । जस अनुसार बैकले कुल ३२ करोड ९१ लाख ८५ हजार ५ सय ३४ ऋण प्रवाह गरि बांकी कर्जा रु १३ करोड ७३ लाख ७१ हजार ८ सय ४० रहेको जानकारी गराउनुभयो ।

स्थाइ बन्ध्याकरण गर्ने पुरुष भन्दा महिला बढी

Friday, January 29th, 2010

प्रदिप कोइराला
स्याङजा १५ माघ ।
महिला सन्तान जन्माउने देखि लिएर उनिहरुको पालन पोषण गरेर उनिहरुलाइ हुर्काउने सम्पुर्ण जिम्मेवारी लिएको हुन्छ । हाम्रो समाजमा के कति बच्चा जन्माउने भन्ने निर्णय गर्ने अधिकार समेत पाएका हुदैनन महिलाले परंपरागत सोचाइका कारण यस्तो हुन गएको मानिन्छ । यसैलाइ पुष्टी गरेको छ स्याङजामा हालै सन्चालन भएको स्थाइ परिवारनियोजन शिबिरले ।
बिगतको तुलनामा सन्तानको रहर पुगेका दम्पतीले परिवारनियोजन गर्नेको संख्यामा बृद्धि भएको छ तर परंपरागत सोचाइ अनुसार महिलाले मात्र परिवारनियोजन गर्नु पर्छ , भन्ने सोचाइ परिवर्तन हुन सकेको छैन । पुरुषहरु परिवार नियोजनमा अनेक बाहाना लगाएर पन्छिदै आइरहेका हुन्छन । जिल्ला श्वास्थ्य कार्यालय स्याङजाले सन्चालन गरेको बन्ध्याकरण शिबिरको तथ्याङले यसलाइ पुष्टी गरेको छ ।
जिल्ला श्वास्थ्य कार्यालय स्याङजाले जिल्लाका ४ स्थानमा पुरुष बन्धाकरण भ्यासेक्टोमी तथा महिलाको लागि मिनील्याप शिबिर सम्पन्न गरिसकेको छ । जसमा २ सय ३१ जनाले स्थाइ परिवारनियोजन गरेका छन । १ सय ८९ जना महिला तथा ४२ जना पुरुषले बन्ध्याकरण गरेको जिल्ला श्वास्थ्य कार्यालय स्याङजाले जनाएको छ । महिलाको तुलनामा परिवारनियोजन गर्ने पुरुषको संख्या पाँच गुना कम रहेको तथ्याङले देखाएको छ ।
बच्चा जन्माउनु भात्र होइन उनिहरुको पालनपोषण तथा स्याहार सुसार आफैले गर्नु परेको पिडा सुनाउदै पश्चिम स्याङजाको श्री कृष्ण गण्डकी श्वास्थ केन्द्रमा परिवार नियोजन गर्न आएकी आलामदेबी ३ की बिष्णा नेपाली भन्छीन “श्रीमानको चाहाना पुरा गर्दा ६ जना बच्चा भइसके उनिहरुको पालन पोषण गर्न नसक्ने भएपछि बिकल्पको रुपमा परिवार नियोजन गर्न आएको” बताइन ।
बिष्णा मात्र होइन पेल्काचौर स्याङजाकी तारादेबी परियारको भनाइपनि यस्तै छ “श्रीमानको इच्छा नकार्न सकिदैन गर्भ रहन्छ फेरी गर्भपतन गर्दा पनि समाजले थाहा पाए महिलालाइ हेर्ने दृष्टिकोण फरक हुन्छ भने अर्को तर्फ गरिवीको कारण गभृपतन गर्न सकिदैन” । यस्त हुदा आफुलाइ ५ सन्तान भएको बताउछिन । उनि भन्छिन “सन्तान जन्माउने देखि परिवार नियोजन पनि आफै गर्नुपर्दा दुख लागेको छ”। शिबिरमा आउने हरेक महिलाको भनाइ उस्तै उस्तै छन ।
पितृसत्तात्मक सोचाइका कारणनै पुरुष बन्धाकरण कमी भएको जिल्ला श्वास्थ्य कार्यालय स्याङजाका परिवारनियोजन कार्यक्रमका प्रमुख मित्र अर्यालले  बताउनुभयो । पुरातनबादी सोचलाइ परिवर्तन गर्न सके पुरुषहरुपनि बन्ध्याकरण तर्फ आक्रर्षित हुदै जाने उहाको ठहर छ । बिगतमा चलाइएका शिबिरमा पुरुषहरुको संख्या अत्यान्तै न्यून हुने गरेको थियो तर यसपटक भने बृद्धि भएको अर्यालले बताउनुभयो ।
जिल्ला श्वास्थ्य कार्यालय स्याङजाले सन्तानको रहर पुगिसकेका दम्पतीलाइ परिवारनियोजन गर्न नियमित सेवा सन्चालनमा ल्याएको छ । जिल्ला श्वास्थकार्यालय स्याङजामा हरेक हप्ताको बुधबार भ्यासेक्टोमी र मिनील्याप दुबै तथा वालिङ प्रथामिक श्वास्थ्य केन्द्रमा हरेक हप्ताको बुधवार भ्यासेक्टोमी मात्र सन्चालन गरिएको जिल्ला श्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख तथा कार्यक्रम सर्जन डा तारानाथ पोडेलले बताउनुभयो । उहांका अनुसार पुरुषहरु पनि बन्धाकरणमा सकारात्मक हुनु पर्छ तर हाम्रो समाजमा पुरुषहरु कामको सिलशिलामा बाहिर जानुपर्ने बाध्यता देखाएर बन्ध्याकरणमा पन्छिदै आएको बताउनुभयो ।