कपिलवस्तु, ९ कात्तिक
ढुंगेयुगको बर्बर इतिहास बिर्साउँदै कपिलवस्तुको कथित पञ्चायतले स्थानीय एक युवालाई मृत्युदण्ड दिएको छ । चोरीको आरोपमा युवालाई समात्ने, आफैं अनुसन्धान गर्ने, मृत्युदण्डको फैसला सुनाउने र मृत्युदण्डसमेत दिने कथित पञ्चहरूको बर्बर शासनले युवाको ज्यान गएको छ ।
भारतको सीमावर्ती क्षेत्रको चम्डी- ९ सेमरीनिवासी घनश्याम कुवारालाई पैसा चोरेको आरोपमा स्थानीय ‘पञ्चायत’ले गत शुक्रबार पक्राउ गरेको थियो । बिहीबार उनले तीन हजार रुपैयाँ चोरेको भन्दै स्थानीय रामशरण कुवाराले ‘पञ्चायत’मा उजुरी हालेका थिए ।
रामशरणको उजुरीमाथि विचार गर्न शुक्रबार राति आठ बजे गाउँको ‘पञ्चायत’ बसेको थियो । पञ्चायतले रामशरणको उजुरी र घनश्यामको सफाइ सुनेको थियो । तर, कथित माथिल्लो जातिका यादवहरूको बोलवाला रहेको ‘पञ्चायत’मा दलित कुवाराको पक्षमा बोलिदिने कोही पनि थिएन ।
भरत यादव र कौलेश्वर यादवको नेतृत्वमा बसेको ‘पञ्चायत’मा दुई घन्टाको लामो बहसपछि राति १० बजे पञ्चायतले फैसला गर्‍यो, ‘रामशरणको तीन हजार रुपैयाँ घनश्यामले चोरेको पक्का भयो, पञ्चायतको कानुनअनुसार चोरलाई मृत्युदण्ड दिनुपर्छ ।’
पञ्चायतको फैसला के आएको थियो, मृत्युदण्डको कार्यान्वयन पनि सुरु भइहाल्यो । घनश्यामलाई मार्न पञ्चहरू कोहीले दाउराले कोहीले ढुंगाले हान्न थाले । सारा ‘पञ्च’ एक्ला घनश्याममाथि खनिए । ज्यान बचाउन घनश्यामले म जरिवाना तिर्छु, तर मलाई बाँच्न दिनुहोस् भन्दै हारगुहार गरे । तर ‘पञ्च’हरूले यो कानुनको आदेश हो भन्दै ढुंगा र लाठीले हानिरहे ।
घनश्याम तबसम्म कुटिए जबसम्म उनको बोली बन्द भएन । अशक्त भएर उनी चुप लागेपछि बल्ल मर्‍यो भन्दै पञ्चहरूले लामो सास फेरे । घनश्यामको शरीर खेतमा फालेर ‘पञ्चहरू’ घर-घरतिर लागे ।
घनश्याम सानै हुँदा बाबुआमा बितेका थिए, त्यसैले उनको पक्षमा बोलिदिने कोही थिएन । वृद्ध हजुरबाले नातिलाई नमार, छाप्रो -घर) बेचेर जरिवाना तिर्छु भन्दै ‘पञ्च’हरूलाई अनुरोध गरेका थिए । ‘मलाई त नजिक नै पर्न दिएनन्, नातिलाई बचाउँछु भन्दा हुत्याएर मलाई पनि फाले,’ घनश्यामका हजुरबुबाले भने ।
मृत्युदण्ड सफल भयो भन्दै ‘पञ्चहरू’ हिँडेपछि हजुरबुबा नातिलाई सुमसुम्याउन खेतकोे तल्लो गरामा झरेका थिए । सास फेरिरहेको देखेपछि नातिलाई बोकेर हजुरबुबा घर आएका थिए ।
तर, विवश दलित परिवारले घाइते घनश्यामलाई अस्पताल पनि लग्न सकेन । जे भयो-भयो, अब यसलाई उपचार गराएर बचाऊँ भन्ने कुनै सचेत मान्छे गाउँमा प्रकट भएन । त्यसैले आइतबार मध्याह्न घनश्यामको मृत्यु भयो ।
चोरीको आरोप लगाउने, फैसला गर्ने र मृत्युदण्ड दिने ‘पञ्चहरू’विरुद्ध मृतक घनश्यामका काका शालिकरामले जिल्ला प्रहरी कार्यालय कपिलवस्तुमा उजुरी दिएका छन् । तर, प्रहरी टोली गाउँ पुग्दा सारा ‘पञ्चहरू’ सीमा काटेर भारत पसिसकेका थिए ।
‘आरोपीहरू गाउँ छाडेर भागिसकेका रहेछन्,’ एसपी विक्रमसिंह थापाले नयाँ पत्रिकासित भने, ‘गाउँमा अहिले महिला र केटाकेटी मात्रै छन् ।’ आरोपीहरूलाई नभेटेपछि प्रहरी शव बोकेर ताैलिहवा फर्किएको छ ।
एसपी थापाका अनुसार कुटपिटबाटै घनश्यामको मृत्यु भएको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ । ‘शरीरभरि नीलडाम छन्, मृत्यु कुटपिटबाटै भएको देखिन्छ, तर पोस्टमार्टम रिपोर्ट आएपछि मात्र अन्तिम जानकारी दिन सकिन्छ,’ उनले भने ।
उनले कुटपिटको नेतृत्व गर्नेहरू -भरत र कौलेश्वर यादव) को पहिचान भएकाले उनीहरूलाई प्रहरीले पक्राउ गर्ने दाबी पनि गरे । ‘मुख्य दोषीहरूको पहिचान भइसकेको छ, उनीहरूलाई पक्राउ गर्न प्रहरी प्रतिबद्ध छ,’ उनले भने ।

नयाँ पत्रीका दैनिक बाट

झापा १२ कार्त्तीक

विभिन्न किसिमका बहुमुल्य मुर्तीहरु तस्करीमा संलगन चार व्यक्तीलाई प्रहरीले झापाको काकरभिट्टा बाट नियन्त्रणमा लिएको छ। प्रहरीले २ थान बुद्धको मुर्ती सहित उनीहरुलाई काकरभिट्टाको आसाम होटलबाट पक्राउ गरेको हो। पक्राउ पर्नेहरुमा सोलुखुम्बो गर्मा सात घर भई हाल काठमाडौ वौद्ध बस्दै आएका ४२ वर्षीय दावा लामा ,रामेछाप लखनपुर सात घर भई हाल काठमाडौ वनस्थली बस्दै आएका २१ बर्षीय मुक्ति मानव मोक्तान, ताप्लेजुङ्ग फाक्तुम्बा घर भई हाल झापा अनारमनि ४ बिर्तामोड बस्दै आएका ४१ बर्षीय कर्ण लिम्बु र झापा दुहागडी चार चारआलीका ६३ वर्षीय देवि प्रसाद आचार्य रहेका छन्।
हिजो पक्राउ परेका उनीहरुलाई आज अपरान्ह् प्रहरीले पत्रकार सम्मेलन गरी सार्वजनिक गरेको हो।उनीहरुको साथबाट प्रहरीले ९ केजी ५सय ७५ ग्रामको २७ सेमी अग्लो र ३ किलो गा्रामको १७ सेमि उचाइको बुद्धको दुईवटा धातुको मुर्ति समेत बरामद गरेको छ।
मुर्तिको धातु पहिचान गर्न नसकिएकाले पहिचानका लागी पुरातत्व विभाग पठाईने झापाका प्रहरी प्रमुख रविन्द्र शर्माले जानकारी दिनुभयो।सो मुर्ति उनीहरुले बिभीन्न बौद्ध गुम्बा बाट चोरेर ल्याएको हुनसक्ने प्रहरीको आसंका छ।दुई दिन देखि सो होटलमा बस्दै आएका उनिहरुले सो मुर्तिलाइ भारत तर्फलान आटेको प्रहरीको भनाइ छ।

दैनिकी डट कम बाट

काठमाडौं,१२ कात्तिक नागरिक समाजका अगुवाहरूले एकीकृत नेकपा माओवादीको आन्दोलनले मुलुकलाई अर्को सशस्त्र द्वन्द्वमा धकेल्ने खतरा औल्याएका छन्। आज रिपोर्टर्स क्लब नेपालको साक्षात्कारमा बोल्दै आन्दोलनले नागरिक सर्वोच्चता स्थापित हुनुको साटो भएका अधिकार समेत खोसिएर दक्षिणपन्थी शक्तिलाई बलियो बनाउनसक्ने बताए। नेपाल चिकित्सक संघका अध्यक्ष डा.केदारनरसिंह केसीले माओवादी ले मुठभेडको खतरा बढाउने बताए। तत्काल आन्दोलन फिर्ता लिएर सहमतिको बाटोमा आउन आग्रह गर्दै भने,…अहिले आन्दोलन गर्ने बेला होइन, सहमतिका साथ जानुहोस्।’ सरकारले पनि परिस्थितिको जटिलतालाई मनन गरेर माओवादीको जायज माग सम्बोधन गर्नेतिर ध्यान दिनुपर्ने बताए। माओवादीलाई हिंसात्मक गतिविधि त्याग्न केसीको आग्रह थियो। कांग्रेसका वरिष्ठ नेता शेरबहादुर देउवामाथिको माओवादी आक्रमणका अलावा अन्य हिंसात्मक घटनाको निन्दा गरे। रिपोर्टर्स क्लब नेपालका अध्यक्ष ऋषि धमलाको सभापतित्वमा सम्पन्न साक्षात्कारमा वरिष्ठ पत्रकार कनकमणि दिक्षितले माओवादी आन्दोलनले राजनीतिक अस्थिरतालाई बढवा दिने टिप्पणी गरे। उनले भने,…माओवादी आन्दोलन नभई अतिवाद हो, यसले जानी नजानी दक्षिणवादी अतिवाद उत्पन्न हुदैछ।’ आफै सहभागी भएर बनाएको संविधानको बाटो भन्दा भिन्न बाटोमा हिंड्नुले गम्भीर आशंका उत्पन्न गराएकेा बताए। देश जोगाउने र संविधान समयमै बनाउने हो भने माओवादीले आन्दोलन फिर्ता लिनुपर्ने बताए। पछिल्लो असहमतिले सशस्त्र द्वन्द्वको खतरा उत्पन्न भएको बताए। समयमै संविधान नबने देशमा संकटकाल र राष्ट्रपति शासन आउनसक्ने बताए। उनले भने,…माओवादीले कि त आन्दोलन फिर्ता लिने अवस्था आउंछ कि त देशमा दक्षिणपन्थी शक्ति हावी हुने अवस्था बन्छ।’ मानवअधिकारकर्मी पुरूषोत्तम दाहालले माओवादी आन्दोलनले अर्को सशस्त्र द्वन्द्वको खतरा बढाएको टिप्पणी गरे। शान्ति प्रक्रियालाई अगाडि बढाउनुपर्ने बेलामा आवेशमा आएर आन्दोलनमा जानुले देश र जनताको हित नगर्ने बताए। उनले भने,…माओवादीसंग मात्र हतियार छैन, अन्य सशस्त्र समूह पनि रहेको अवस्थामा हतियारको द्वन्द्व बढ्छ।’ माओवादीको कदम अराजक र ध्वंशात्मक भएको भन्दै पछिल्लो समय नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेता शेरबहादुर देउवामाथि गरिएको आक्रमणको भर्त्सना गरे। सत्ता र नागरिक सर्वोच्चताको व्याख्या संगै गरेर माओवादीले विरोधाभाषपूर्ण काम गरेको बताए। माओवादीभित्रको अर्न्तद्वन्द्वले आन्दोलनको रूप लिन लागेको विश्लेषण गरे। तत्काल सहमतिमा नआए जातीय, धार्मिक र क्षेत्रगत ढंगले उग्रवाद बढ्ने बताए। माओवादीको कोर्टमा बल रहेकाले सबैभन्दा जिम्मेवार हुनुपर्ने आवश्यकता औल्याए। तोकिएको समयभित्र संविधान नबने नागरिक समाज सभासदहरूको राजीनामा मागेर सडकमा ओर्लने चेतावनी दिए। नेपाल पत्रकार महासंघका पूर्व सभापति तानाराथ दाहालले संविधानबाटै समस्या समाधानको बाटो खोज्नुपर्ने बताए। संविधान बाहिरबाट समाधान खोज्ने प्रयास भए थप समस्या आउने बताए। उनले भने,…माओवादी आन्दोलनले देशलाई झनै संकटमा धकेल्दैछ।’ माओवादी आन्दोलनमा जादा संविधान समयमा नबन्ने र त्यसले राष्ट्रपति शासन आउनसक्ने औल्याए। आन्दोलनको परिणाम दुर्घटना हो भन्दै फिर्ता लिएर सहमतिमा आउन आग्रह गरे। सरकारको नेतृत्व गरेको नेकपा एमालेले प्रष्ट विचार दिएर समस्या समाधानको पहल गर्नुपर्ने बताए। एमालेभित्रै बढेको अर्न्तद्वन्द्व समस्याको एउटा कारक रहेको टिप्पणी गरे। माओवादीतिर ध्यान दिएर मात्र समस्या समाधान हुननसक्ने बताए। नेपाल बार एशोशिएसनका कार्यवाहक अध्यक्ष हरिप्रसाद उप्रेतीले देशले अर्को आन्दोलन नचाहेको बताए। माओवादी आन्दोलनले देश र जनतालाई दुःख मात्र पुग्ने विश्लेषण गरे। उनले भने,…देश आन्दोलन थेग्ने अवस्थामा छैन, तसर्थ सहमतिमा आउनुको विकल्प छैन।’ नेता र दललाई प्रहार गर्ने नाममा व्यवस्थामाथि प्रहार गर्न खोजे गम्भीर परिणाम आउने बताए। माओवादीले कानुन र संविधानको बाटोभन्दा अलग बाटो रोजेमा अराजकता र अस्थिरता आउने टिप्पणी गरे। संविधानको पालना नगर्दा अस्थिरता बढेको बताए। मानवअधिकारकर्मी सुदीप पाठकले देश मुठभेड र सशस्त्र द्वन्द्वको खतरामा पुगेको बताए। माओवादी आन्दोलनले देशलाई थप ध्वंसात्मक अवस्थामा पुर्‍याउने सिवाय केही गर्न नसक्ने बताए। उनले भने,…माओवादी आन्दोलनले उसले भनेजस्तो नागरिक सर्वोच्चता नभई राष्ट्रपति शासनको बाटो खोल्नेछ।’ सहमतिका लागि सबै पक्ष जिम्मेवार हुन आग्रह गरे। विगतमा भएको १२ बुँदे समझदारीजस्तै नयाँ सहमति अनिवार्य भएको बताए। असारभित्र संविधान नबने संविधानसभा बिघटन हुनुपर्ने माग राखे। माओवादीले ढुंगामुढा, हत्या र जनअदालत ब्यूताएर सक्रियता देखाएको भन्दै आलोचना गरे। सर्वसाधारण गाउँघरबाट फेरि विस्थापित हुने अवस्था आएको बताए। प्राध्यापक डा.गुणनीधि न्यौपानेले जनताको सर्वोच्चताका नाममा जनतामाथि दुःख पुर्‍याउने कदम अस्वीकार्य हुने बताए। माओवादीको आन्दोलनले जनतालाई थप मर्का पर्ने बताए। संविधान अनुसार सबैलाई चल्न भन्दै चित्त नबुझेकोमा संवैधानिक बाटो खेाज्न आग्रह गरे। विरोधका नाममा सडक र सदन अवरूद्ध गरेर लोकतान्त्रिक प्रणालीलाई चुनौती दिने कदम उपयुक्त नभएको बताए। रिपोर्टर्स क्लब नेपालमा अध्यक्ष ऋषि धमलाले सहमतिको विकल्प नभएको बताए। सहमतिका लागि सबैले आ आफ्नो स्थानबाट त्याग गर्नुपर्ने बताए। जनताले दलहरूबीचको एकता चाहेको भन्दै संविधान निर्माणमा केन्द्रित हुनुपर्ने बताए। देशलाई स्थायित्व दिन संविधान निर्माण गरी शान्ति प्रक्रिया तार्किक निष्कर्षमा पुर्‍याउनुपर्ने भन्दै जिम्मेवार हुन आग्रह गरे।

दैनिकी डट कम बाट

१२ कार्तिक

दाङमा आज एक जना व्यक्ति मृत अवस्थामा फेला परेका छन् । दाङको पुरन्धारा गाविस वडा नम्वर २ निवासी अमरबहादुर पुन आज विहान वाघमारे गाविसको वडा नम्वर १ मा रहेको आफन्तको घरमा मृत अवस्थामा फेला परेको खिलतपुर प्रहरीले जनाएको छ । पुनको अत्यधिक मदिरा सेवनबाट मृत्यु भएको हुन सक्ने प्रहरीले अनुमान गरेको छ । प्रहरीले घटनाको अनुसन्धान भैरहेको जनाएको छ । यसैबीच आफ्नै भाईले फरुवा प्रहार गर्दा घाईते भएका दाङको हेकुली गाविस वडा नम्वर ४ चखौराका राजबहादुर चौधरीको उपचारका क्रममा मृत्यु भएको छ । कार्तिक १० गते कालुराम चौधरीले फरुवा प्रहार गर्दा उनका दाजु राजवहादुर घाईते भएका थिए । चौधरीको गएराती उपचारका क्रममा काठमाडौमा मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय दाङले जनाएको छ ।

दैनिकी डट कम बाट

शारीरिक अपांग भएपछि यहाँको एक विद्यालयकी स्थायी शिक्षिकाले ६ वर्षदेखि तलब पाएकी छैनन् ।

धरान १३ अमरहाटस्थित अमर प्राविमा २०५२ सालदेखि प्राविको दरबन्दीमा कार्यरत शिक्षिका निर्मला नेपालले पढाएको तलब नपाएकी हुन् । उनका अनुसार ०५७ सालमा देवर राधाकृष्णले बन्चरोले आक्रमण गरी घाइते बनाएपछि उनी अपांग बनेकी हुन् । अहिले उनी धरान १२ चतरालाइनस्थित पब्लिक उच्च माविमा पढाउँछिन् ।

करिब एक वर्ष उपचार गरेर अमर प्राविमा पढाउन जाँदा तत्कालीन प्रधानाध्यापिका अम्बिका श्रेष्ठ र व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष हरिहरप्यारा श्रेष्ठले हाजिरी खाता लुकाइदिएको उनले बताइन् । अपांगले पढाउन नसक्ने भन्दै उनको सट्टा आधा तलबमा अरू नै शिक्षक नियुक्ति गर्ने र बाँकी आधा तलबमात्र दिने उनीहरूले प्रस्ताव गरेका थिए । शिक्षिका नेपालले उनीहरूको प्रस्ताव अस्वीकार गरेपछि आफूले त्यसयता तलब नपाएको उनले बताइन् ।

उनले भनिन्, ‘बैशाखी टेकेर पढाउन जाँदा अपांगको डम्पिङ गर्ने ठाउँ विद्यालय नभएको भन्दै मलाई हाजिर गर्न दिएनन् ।’ उनको बायाँ हात चल्दैन । हिँड्न खुट्टा कमजोर छ ।’

विद्यालयमा तलब र पढाउन नदिएपछि नेपालले जिल्ला शिक्षा कार्यालयमा उजुरी दिएकी थिइन् । शिक्षा कार्यालयले सुनुवाइ नगरेपछि उनले सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा दायर गरिन् । सर्वोच्चले उनको पक्षमा फैसला गरेको थियो । उक्त फैसलापछि शिक्षा मन्त्रालयले जिल्ला शिक्षा कार्यालय सुनसरीलाई विद्यालयसँग बुझेर तलब निकासा गर्न पत्र पठाएको दुई वर्षभन्दा बढी भइसकेको शिक्षिका नेपालका पति खगेन्द्रले बताए ।

विद्यालयले हालसम्म निर्मलाको बारेमा कुनै रेकर्ड नपठाएकाले जिल्ला शिक्षा कार्यालयले तलब निकासा गर्न नसकेको नेपालले बताइन् । उनले ६ वर्षदेखिको तलब रोक्ने विद्यालयका प्रधानाध्यापक र व्यवस्थापन अध्यक्षलाई कारबाहीको माग गरेकी छन् । व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष हरिहरले भने विद्यालयकै कारण उनको तलब नरोकिएको बताउँदै अपांगले पढाउन नसक्ने भएकाले बेतलबी बिदा बस्न भनेको दाबी गरे ।

साभारः कान्तिपुर